اگر سوالی داری همین الان بپرس

به وب سایت زلال معرفت خوش آمدید

 شما میتونید از طریق این برنامه احکام شرعی ، سوالات اعتقادی و نظر اسلام در مورد مسائل اجتماعی و فرهنگی و سیاسی رو مطرح کنید

دانلود نرم افزار زلال معرفت

احادیث اهل بیت

قرآن کریم

سبک زندگی

عصر ظهور

جدید ترینها

شرح فراز بیست‌و پنجم مناجات شعبانیه / ناامیدی از عفو الهی ممنوع!

7 نکته درباره نمایشگاه کتاب تهران / جای خالی معرفی کیفی کتاب و سیر ...

شرح فراز بیست‌و چهارم مناجات شعبانیه / اُنس با خدای سبحان از راه ...

شرح فراز بیست‌و سوم مناجات شعبانیه / پیشگیری از رسوایی در برابر غیر ...

شرح فراز بیست‌و دوم مناجات شعبانیه / شرط عیب‌پوشی در آخرت

شرح فراز بیست‌و یکم مناجات شعبانیه / رابطه نادانی و گناه

شرح فراز بیستم مناجات شعبانیه / تفاوت ولایت الهی و شیطانی

شرح فراز نوزدهم مناجات شعبانیه / فرار از بزرگترین مصیبت

شرح فراز هجدهم مناجات شعبانیه / مرگ پایان انسان نیست!

شرح فراز هفدهم مناجات شعبانیه / توبه از توجه به مادّیات

شرح فراز شانزدهم مناجات شعبانیه / معنای اقرار به گناه معصومین چیست؟

شرح فراز پانزدهم مناجات شعبانیه / آموزش روش درخواست عفو

شرح فراز چهاردهم مناجات شعبانیه / توکّل، شاه کلید رستگاری

شرح فراز سیزدهم مناجات شعبانیه / عدم شایستگی ما و فضل الهی

شرح فراز دوازدهم مناجات شعبانیه / تفاوت غضب و سخط الهی

شرح فراز یازدهم مناجات شعبانیه / شرط محرومیت از رزق الهی چیست؟

شرح فراز دهم مناجات شعبانیه / گاهی در زیان ظاهری، سود اُخروی مُقدّر ...

شرح فراز نهم مناجات شعبانیه / تقدیر الهی به معنای جَبر نیست

شرح فراز هشتم مناجات شعبانیه / معرفی علم نامحدود الهی

شرح فراز هفتم مناجات شعبانیه / شناخت سه وجهی خدای سبحان از انسان

مستندی که باید دید / آقا سعید، از فرانسه تا سرپل ذهاب

شرح فراز ششم مناجات شعبانیه / 3 مقدمه برای پروازی عاشقانه

شرح فراز پنجم مناجات شعبانیه / فرار کنید به سوی خدا

شرح فراز چهارم مناجات شعبانیه / مناجات، اوج ارتباط عبد و مولا

برای مامای شورای شهر / تهدید امنیت روانی جامعه با تبرّج و بی‌حجابی و ...

شرح فراز سوم مناجات شعبانیه / نداء، نمایش تواضع عبد در برابر عظمت مولا

ماجرای کتک زدن و گشت ارشاد / مسئولینی که به شدت محکوم می‌کنند!

شرح فراز دوم مناجات شعبانیه / چرا می‌خواهیم دعای ما شنیده شود؟

شرح فراز اول مناجات شعبانیه / صلوات ما چه اثری دارد؟

نگاه امام سجاد علیه‌السلام به بعثت پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله

مهران مدیری / از قهقهه با زنان بازیگر تا لبخند عصبی به مهمان خبرنگار!

انواع ارتباط ما و اموات / ثواب قرائت یک سوره به همه اموات می‌رسد؟

نوروز با چهارده معصوم علیهم‌السلام / آموزش زمین زدن شیطان در بیان ...

نوروز با چهارده معصوم علیهم‌السلام / هشدار امام حسن عسکری علیه‌السلام ...

نوروز با چهارده معصوم علیهم‌السلام / بیان نورانی امام هادی علیه ...

نوروز با چهارده معصوم علیهم‌السلام / هشدار امام جواد علیه‌السلام ...

نوروز با چهارده معصوم علیهم‌السلام / معرفی شیعه واقعی در بیان امام ...

نوروز با چهارده معصوم علیهم‌السلام / راهنمای محاسبه نفس در بیان امام ...

نوروز با چهارده معصوم علیهم‌السلام / پاسخ امام صادق علیه‌السلام به یک ...

نوروز با چهارده معصوم علیهم‌السلام / اثر ترویج سنت خوب و بد در بیان ...

نوروز با چهارده معصوم علیهم‌السلام / نهی امام سجاد علیه‌السلام از ...

نوروز با چهارده معصوم علیهم‌السلام / هشدار امام حسین علیه‌السلام ...

نوروز با چهارده معصوم علیهم‌السلام / نحوه رفتار با مردم در بیان امام ...

نوروز با چهارده معصوم علیهم‌السلام / عاقبت کارشناس دروغگو در بیان ...

نوروز با چهارده معصوم علیهم‌السلام / آنچه برای زن بهتر است از نگاه ...

نوروز با چهارده معصوم علیهم‌السلام / مؤمن واقعی در نگاه پیامبر اعظم ...

نکاتی از تفسیر سوره مبارکه بیّنه / معرفی بهترین و بدترین مخلوقات

ایتالیا ایتالیا چطور خیانت آموزش می‌دهد؟ / سکوت در برابر گناه، نرمش ...

سخنرانی وحدت‌شکن همه‌کاره‌ی کشور در یک دهه / حمله به مشروعیت مسئولین ...

رفتار فاطمه زهرا سلام الله علیها، الگویی برای برنامه‌سازان کودک و ...

رمضان


روزه برای این است که ثروتمند و نیازمند با هم مساوی شوند ، بدین معنا که ثروتمند (در حالت طبیعی) طعم گرسنگی را نمی‌چشد تا بر فقیر رحم نماید، زیرا بر بهره‌مندی از هر چه اراده می‌کند قادر است به همین دلیل، خداوند عزوجل اراده فرمود بین مخلوقاتش تساوی ایجاد نمایند بدین صورت که به ثروتمند حس گرسنگی و درد را بچشاند تا (این شخص ثروتمند) ناتوان را احسان، و گرسنه را، اطعام نماید».


بررسی سخنان ائمه(علیهم السلام) نشان می دهد که روزه دارای آثار و برکاتی دارد که در ذیل به برخی از مهم‌ترین آن‌ها که رابطه‌ای مستقیم با کرامت انسان دارند اشاره می‌گردد:

 

روزه‌داری و عدالت اقتصادی

بعضی اصحاب ائمه (علیهم السلام) از آنان راجع به فلسفه روزه‌داری سۆال می‌کردند، مانند حدیث زیر:

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ الْحَكَمِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) عَنْ عِلَّةِ الصِّیَامِ قَالَ: «الْعِلَّةُ فِی الصِّیَامِ لِیَسْتَوِیَ بِهِ الْغَنِیُّ وَ الْفَقِیرُ :الْعِلَّةُ فِی الصِّیَامِ لِیَسْتَوِیَ بِهِ الْغَنِیُّ وَ الْفَقِیرُ..."  وَ ذَلِكَ أَنَّ الْغَنِیَّ لَمْ یَكُنْ لِیَجِدَ مَسَّ الْجُوعِ فَیَرْحَمَ الْفَقِیرَ لِأَنَّ الْغَنِیَّ كُلَّمَا أَرَادَ شَیْئاً قَدَرَ عَلَیْهِ فَأَرَادَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ یُسَوِّیَ بَیْنَ خَلْقِهِ وَ أَنْ یُذِیقَ الْغَنِیَّ مَسَّ الْجُوعِ وَ الْأَلَمِ لِیُحْسِنَ عَلَی الضَّعِیفِ وَ یُطْعِمَ الْجَائِعَ».[1]

هشام بن حکم برای ما نقل کرد که از امام صادق (علیه السلام) درباره علت روزه سوال نمودم حضرت در پاسخ فرمود: «روزه برای این است که ثروتمند و نیازمند با هم مساوی شوند بدین معنا که ثروتمند (در حالت طبیعی) طعم گرسنگی را نمی‌چشد تا بر فقیر رحم نماید زیرا بر بهره‌مندی از هر چه اراده می‌کند قادر است به همین دلیل خداوند عزّ و جلّ اراده فرمود، بین مخلوقاتش تساوی ایجاد نمایند، بدین صورت که به ثروتمند ، حس گرسنگی و درد را بچشاند تا (این شخص ثروتمند) ناتوان را احسان ، و گرسنه را ، اطعام نماید».

مطلبی که از دیرباز در همه جوامع بشری به عنوان یک آرزو دنبال می‌شده و کسانی سعادت زندگی اجتماعی را در پرتو تحقق این ایده‌آل دنبال می‌کنند رفع محرومیت‌ها و برقراری عدالت، در بعد اقتصادی زندگی انسان‌هاست.

در آیین نورانی اسلام برای رسیدن به این مقصد در حد معقول راه‌هایی نشان داده شده و رسما احکامی تشریع گردیده که با عمل به آن‌ها جامعه می‌تواند نابسامانی‌های اقتصادی را برطرف نماید. در حدیث مذکور روزه گرفتن، به عنوان عاملی معرفی شده که روحیه ترحم و توجه به ضعفا را در انسان ، تقویت می‌کند و از این رهگذر زمینه تساوی در انسان‌ها فراهم می‌گردد. غنی با روزه‌داری، گرسنگی را احساس ، و درد گرسنگی مستمندان را درک می‌نماید و به فکر آنان می‌افتد.

امام علی بن موسی الرضا (علیهما السلام) در پاسخ نامه‌ای که محمد بن سنان از علت روزه از آن حضرت پرسیده بود نوشت: (علت آن) شکسته شدن شهوت‌ها و خواهش نفسانی است»

روزه‌داری و تحقق روحیه نوع‌دوستی

یکی از گرایش‌های مطلوب آدمی نوع‌دوستی است؛ حتی بعضی مکاتب اخلاقی در این قضیه افراط کرده و نوع‌دوستی را تنها ملاک خیر در ارزش‌های اخلاقی معرفی کرده‌اند. آیین مقدس اسلام ملاک ارزش اخلاقی و خیر و شر را تنها عاطفه نوع‌دوستی ندانسته، ملاک در این آیین دیدگاه چیز دیگری است که اساسا همان قرب به خداوند است؛ اما در راستای همین مقصود و برای رسیدن به این مطلوب، توجه به خلق را مهم دانسته است.

در لابه لای احکام نورانی اسلام این مطلب یعنی توجه به هم‌نوعان مورد توجه واقع شده، در حدیث منقول از امام صادق(علیه السلام) در پاسخ هشام راجع به فلسفه روزه که ذکر شد به طور رسمی روحیه نوع‌دوستی به عنوان یکی از آثار و برکات، بلکه فلسفه تشریع روزه ذکر شده است، چنانکه فرمود: « ....هدف اول ایجاد تساوی و تعادل اقتصادی، و توجه و ترحم به ضعفا می‌باشد که به خاطر روزه‌داری و احساس گرسنگی و رنج حاصل از آن به دست می‌آید و از این طریق انفاق به دیگران و رفع محرومیت‌ها صورت می‌گیرد.»

زن و شوهر

وقتی در احکام مربوط به روزه‌داری توجه شود همین مقصود مورد نظر شارع مقدس است، مانند حکم کفارات از قبیل کفاره افطار عمدی در ماه مبارک رمضان و روزه‌های واجب، مثل افطار روزه منذور و حکم فدیه دادن برای بسیاری از معذورین که در ماه مبارک رمضان نتوانستند روزه بگیرند و همین طور زکات مخصوص ماه مبارک معروف به زکات فطره.

روزه‌داری و تعدیل روح و روان

یکی از اسباب مشکلات در زندگی بشر عدم تعادل روحی و روانی است که در بعضی موارد ریشه در سرکشی‌ها و طغیان آدمی دارد؛ زیرا سیری شکم موجب طغیان است و زمینه گسترش شهوات و هوس‌بازی و زیاده‌طلبی را فراهم می‌کند. همه اینها نوعی عدم تعادل روحی و روانی است. یکی از آثار روزه‌داری که در بعضی احادیث به آن اشاره شده کنترل انسان و جلوگیری از گسستن افسار شهوات است. در پاسخی که امام علی بن موسی الرضا(علیه السلام)  به محمد بن سنان نوشت بعد از ذکر مواردی از علت روزه‌داری آمده است:

كَتَبَ أَبُو الْحَسَنِ عَلِیُّ بْنُ مُوسَی الرِّضَا(علیهما السلام)  إِلَی مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ فِیمَا كَتَبَ مِنْ جَوَابِ مَسَائِلِهِ عِلَّةُ الصَّوْمِ: « ... مَعَ مَا فِیهِ مِنَ الِانْكِسَارِ لَهُ عَنِ الشَّهَوَاتِ :مَعَ مَا فِیهِ مِنَ الِانْكِسَارِ لَهُ عَنِ الشَّهَوَاتِ..."  ... ».[2] امام علی بن موسی الرضا(علیهما السلام)  در پاسخ نامه‌ای که محمد بن سنان از علت روزه از آن حضرت پرسیده بود نوشت: (علت آن) شکسته شدن شهوت‌ها و خواهش نفسانی است».

در حقیقت شکستن شهوات از جمله اهداف روزه‌داری است.

« ....هدف اول ایجاد تساوی و تعادل اقتصادی، و توجه و ترحم به ضعفا می‌باشد که به خاطر روزه‌داری و احساس گرسنگی و رنج حاصل از آن به دست می‌آید و از این طریق انفاق به دیگران و رفع محرومیت‌ها صورت می‌گیرد»

روزه‌داری و شکوفایی اخلاق

در آیین مقدس اسلام راه‌ها و شیوه‌های مختلفی در معرفی فضایل و رذایل و راه‌های دستیابی به فضایل و محفوظ ماندن از رذایل اخلاقی بیان شده است؛ حتی در تشریع احکام و تکالیف، ابعاد مختلف زندگی بشر لحاظ شده و پرورش و تهذیب اخلاق در سایر احکام بیش از بسیاری از برکات دیگر مورد نظر قرار گرفته است؛ لذا هرگاه روزه‌دار بخواهد روزه واقعی داشته باشد باید همراه با خودداری از خوردن و آشامیدن موارد دیگری را مراعات کند؛ زیرا روزه صرفا ترک خوردن و آشامیدن نیست. معصومین(علیهم السلام) به این مطلب اشاره فرموده‌اند. مثل این حدیث:

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: «هر گاه روز کردی ، در حالی که صائم هستی، پس باید گوش و چشم تو از حرام حتما صائم باشد، باید جوارح و جمیع اعضای تو از قبیحات و زشتی‌ها پاک باشد، و کارهای بیهوده و لغو، و اذیت خدمتگزارانت را از خود دور کنی، و لازم است بر تو متانت و وقار روزه واقعی تجلی یابد، و ملزم کن نفست را در حد امکان به سکوت و خاموشی، مگر از ذکر خدا و روزی که روزه‌ای ، مانند روزی که روزه نیستی مساوی نباشد. و بپرهیز در حال روزه از.... مباشرت با زنان و از خنده‌های بلند بپرهیزید، زیرا خدا از خنده‌های قهقهه خشم دارد».[3]

روزه حقیقی و واقعی در این حدیث به نگهداری همه اعضا از حرام و ناروا مشروط شده است. آنگاه که شخص روزه‌دار با توجه به شرایط و به تعبیر دیگر روزه‌دار واقعی باشد مشخصا در روحیه خود، مراتب عالی کمال را می‌خواهد.

پی نوشت ها:

[1]. الصدوق، محمد بن علی، فضائل الأشهر الثلاثة، ص 102، ح 88.

[2]. الصدوق، محمدبن علی، من لا یحضره الفقیه، ج ‏2، ص 73، ح 1767.

[3]. المجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، ج ‏93، ص 288، ح 18.

زینب مجلسی راد              

بخش اخلاق و عرفان اسلامی تبیان