به وب سایت زلال معرفت خوش آمدید

 شما میتونید از طریق این برنامه احکام شرعی ، سوالات اعتقادی و نظر اسلام در مورد مسائل اجتماعی و فرهنگی و سیاسی رو مطرح کنید

دانلود نرم افزار زلال معرفت

اگر سوالی داری همین الان بپرس

بهداشت و سلامت

قرآن و معارف قرآنی

مهارتهای زندگی

سیره معصومین علیهم السلام

جدید ترینها

سیاست خارجی از نگاه امام علی علیه‌السلام / برخورد با ظالمین باید ...

در حاشیه چادر پوشیدن یک معاون رئیس جمهور / پروتکل کابینه را به بدنه ...

اشتباه صدا و سیما در شبکه پویا / دست را فقط برای درخواست از خدای بزرگ ...

نقدی بر سخنان عجیب رئیس جمهور / در دوراهی غدیر و سقیفه از کدام راه ...

رابطه وزیر زن و سبک زندگی اسلامی / نقص یا آبروریزی، هیچکدام!

6 نکته به مناسبت میلاد امام رضا علیه السلام / از اصلاح برخی رفتارها ...

صدقه ای که مردها نباید از آن غافل باشند / نگاه اسلام به روابط زوجین

خداوند چگونه سایه جنگ را از سر مؤمنان دور کرد؟ / نقش بی‌نظیر ...

هشدار اسلام به زن و شوهرها / مراقب نابودی اعمال و فشار قبر باشید

آنچه باید درباره بخت گشایی و سرکتاب بازکردن بدانید / مراقب باشید ...

علی جان به پهنای هزار سال شرمنده ایم / نهج البلاغه را از مظلومیت خارج ...

ماجرای ازدواج دختر سیداقبال واحدی و سنت غلطی که شکست!

توزیع انیمیشن موهِن در شبکه نمایش خانگی / جسارت عجیب به جناب ملک‌الموت

گشت ۲ : شوخی با مقدسات به سبک ضدانقلاب خارج نشین / تمسخر جستجوی شهدای ...

کلوزاپ لب، تحریک مداوم و میلیون‌ها جوان مجرّد!

مجموعه عاشقانه‌ / از تخریب سبک زندگی اسلامی - ایرانی تا عادی‌سازی ...

قهرمانی ما وجهه ایران را بهتر می کند / نقدی بر گفتگو با بانوی قهرمان ...

ماجرای نیمروز، فیلمی که همه باید تماشا کنند / روایتی از یک دهه ...

پخش کلیپ کشف حجاب مجری مشهور / از توجیه بلاوجه گناه تا تهدید شدید ...

دانستنی‌های قربانی کردن، از سنت الهی تا خرافات / به پلاک ماشین و کفش ...

سه فضیلت مهم جناب عبدالعظیم حسنی / جمله سرنوشت‌ساز در زیارت‌نامه آن ...

از جانبازی در رکاب پدر تا نشستن روی سینه پسر / زیرآب‌زنی خصوصیت مُهم ...

فرزند دختر مایه برکت الهی / نکاتی از تفسیر سوره مبارکه کوثر

فرزندخوانده چگونه به زن و شوهر مَحرم می‌شود؟

محارم خود را بشناسیم / آیا پزشک، مَحرم است؟

4 نکته برای مدیران از برخورد جناب سلیمان با هُدهُد

۷ نکته درباره عید سعید فطر / از مفهوم عید تا افطاری که آغاز است

اسلام دین کیفیت است / کار کم اما مداوم اصالت دارد

نگاهی به ریشه تاریخی ولایت فقیه / مراقب سامری های امروز باشیم

حجاب حداقلی و حداکثری در قرآن کریم / نگاه اسلام به بدحجابی

مرور نکاتی از جزء دوازدهم قرآن کریم

5 اشتباه رایج درباره محرّم و نهضت عاشورا / روضه و حرف باید مستند باشد

اقتصاد مقاومتی را از پریزاد خانم بیاموزیم

دلیل قرآنی دفاع از مردم فلسطین و پاداش شرکت در راهپیمایی روز جهانی قدس

سخنرانی متفاوت و شجاعانه یک روحانی / پزشک قاتل و زیرمیزی بگیر و تاجر، ...

عاشورا محصول فراموشی غدیر بود / شادی بزرگترین عید را سیاه‌پوش نکنیم

مهر را بعد از سلام نماز باید بوسید؟

پاسخ به یک شبهه / امام حسن علیه السلام صدها همسر داشت؟

جهانگیرخان قشقایی، الگوی عاقبت به خیری

4 مدل زن و شوهر در قرآن

بررسی ژنتیک دشمنان امام حسین علیه السلام / ژن خوب به تنهایی ضامن ...

توبه جناب حر یک زمینه مهم داشت / شجاعت بی نظیر در دوراهی بهشت و جهنم

در ماه حرام، جنگ ممنوع است / به احترام محرّم، جنگ با خدا را متوقف کنیم

4هزار واحد عرضه قلیان در تهران، نظر مسئول ما و ترامپ! / مصرف دخانیات ...

مدیر ۱۰۰ متری و کارمند ۳۰ متری / تبعیض در اسلام جایی ندارد

جای خالی پاسخ به شبهات در صدا و سیما / تاریخ درباره سه‌ساله مظلوم چه ...

آشوب پوسترها در سطح شهر با آرایش غلیظ / روایت شناگران قابلی که آب ...

خانم ماما، باید مرگ بر آمریکا را روی پوشک نوزادان بنویسید / ...

دانشگاه آزاد، حالا به اسلام نزدیک‌تر است / تقدیر از اقدام شجاعانه ...

عزاداری به چه قیمتی؟ / رابطه شور نصفه شبی با شعور روزانه

رمضان


روزه برای این است که ثروتمند و نیازمند با هم مساوی شوند ، بدین معنا که ثروتمند (در حالت طبیعی) طعم گرسنگی را نمی‌چشد تا بر فقیر رحم نماید، زیرا بر بهره‌مندی از هر چه اراده می‌کند قادر است به همین دلیل، خداوند عزوجل اراده فرمود بین مخلوقاتش تساوی ایجاد نمایند بدین صورت که به ثروتمند حس گرسنگی و درد را بچشاند تا (این شخص ثروتمند) ناتوان را احسان، و گرسنه را، اطعام نماید».


بررسی سخنان ائمه(علیهم السلام) نشان می دهد که روزه دارای آثار و برکاتی دارد که در ذیل به برخی از مهم‌ترین آن‌ها که رابطه‌ای مستقیم با کرامت انسان دارند اشاره می‌گردد:

 

روزه‌داری و عدالت اقتصادی

بعضی اصحاب ائمه (علیهم السلام) از آنان راجع به فلسفه روزه‌داری سۆال می‌کردند، مانند حدیث زیر:

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ الْحَكَمِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) عَنْ عِلَّةِ الصِّیَامِ قَالَ: «الْعِلَّةُ فِی الصِّیَامِ لِیَسْتَوِیَ بِهِ الْغَنِیُّ وَ الْفَقِیرُ :الْعِلَّةُ فِی الصِّیَامِ لِیَسْتَوِیَ بِهِ الْغَنِیُّ وَ الْفَقِیرُ..."  وَ ذَلِكَ أَنَّ الْغَنِیَّ لَمْ یَكُنْ لِیَجِدَ مَسَّ الْجُوعِ فَیَرْحَمَ الْفَقِیرَ لِأَنَّ الْغَنِیَّ كُلَّمَا أَرَادَ شَیْئاً قَدَرَ عَلَیْهِ فَأَرَادَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ یُسَوِّیَ بَیْنَ خَلْقِهِ وَ أَنْ یُذِیقَ الْغَنِیَّ مَسَّ الْجُوعِ وَ الْأَلَمِ لِیُحْسِنَ عَلَی الضَّعِیفِ وَ یُطْعِمَ الْجَائِعَ».[1]

هشام بن حکم برای ما نقل کرد که از امام صادق (علیه السلام) درباره علت روزه سوال نمودم حضرت در پاسخ فرمود: «روزه برای این است که ثروتمند و نیازمند با هم مساوی شوند بدین معنا که ثروتمند (در حالت طبیعی) طعم گرسنگی را نمی‌چشد تا بر فقیر رحم نماید زیرا بر بهره‌مندی از هر چه اراده می‌کند قادر است به همین دلیل خداوند عزّ و جلّ اراده فرمود، بین مخلوقاتش تساوی ایجاد نمایند، بدین صورت که به ثروتمند ، حس گرسنگی و درد را بچشاند تا (این شخص ثروتمند) ناتوان را احسان ، و گرسنه را ، اطعام نماید».

مطلبی که از دیرباز در همه جوامع بشری به عنوان یک آرزو دنبال می‌شده و کسانی سعادت زندگی اجتماعی را در پرتو تحقق این ایده‌آل دنبال می‌کنند رفع محرومیت‌ها و برقراری عدالت، در بعد اقتصادی زندگی انسان‌هاست.

در آیین نورانی اسلام برای رسیدن به این مقصد در حد معقول راه‌هایی نشان داده شده و رسما احکامی تشریع گردیده که با عمل به آن‌ها جامعه می‌تواند نابسامانی‌های اقتصادی را برطرف نماید. در حدیث مذکور روزه گرفتن، به عنوان عاملی معرفی شده که روحیه ترحم و توجه به ضعفا را در انسان ، تقویت می‌کند و از این رهگذر زمینه تساوی در انسان‌ها فراهم می‌گردد. غنی با روزه‌داری، گرسنگی را احساس ، و درد گرسنگی مستمندان را درک می‌نماید و به فکر آنان می‌افتد.

امام علی بن موسی الرضا (علیهما السلام) در پاسخ نامه‌ای که محمد بن سنان از علت روزه از آن حضرت پرسیده بود نوشت: (علت آن) شکسته شدن شهوت‌ها و خواهش نفسانی است»

روزه‌داری و تحقق روحیه نوع‌دوستی

یکی از گرایش‌های مطلوب آدمی نوع‌دوستی است؛ حتی بعضی مکاتب اخلاقی در این قضیه افراط کرده و نوع‌دوستی را تنها ملاک خیر در ارزش‌های اخلاقی معرفی کرده‌اند. آیین مقدس اسلام ملاک ارزش اخلاقی و خیر و شر را تنها عاطفه نوع‌دوستی ندانسته، ملاک در این آیین دیدگاه چیز دیگری است که اساسا همان قرب به خداوند است؛ اما در راستای همین مقصود و برای رسیدن به این مطلوب، توجه به خلق را مهم دانسته است.

در لابه لای احکام نورانی اسلام این مطلب یعنی توجه به هم‌نوعان مورد توجه واقع شده، در حدیث منقول از امام صادق(علیه السلام) در پاسخ هشام راجع به فلسفه روزه که ذکر شد به طور رسمی روحیه نوع‌دوستی به عنوان یکی از آثار و برکات، بلکه فلسفه تشریع روزه ذکر شده است، چنانکه فرمود: « ....هدف اول ایجاد تساوی و تعادل اقتصادی، و توجه و ترحم به ضعفا می‌باشد که به خاطر روزه‌داری و احساس گرسنگی و رنج حاصل از آن به دست می‌آید و از این طریق انفاق به دیگران و رفع محرومیت‌ها صورت می‌گیرد.»

زن و شوهر

وقتی در احکام مربوط به روزه‌داری توجه شود همین مقصود مورد نظر شارع مقدس است، مانند حکم کفارات از قبیل کفاره افطار عمدی در ماه مبارک رمضان و روزه‌های واجب، مثل افطار روزه منذور و حکم فدیه دادن برای بسیاری از معذورین که در ماه مبارک رمضان نتوانستند روزه بگیرند و همین طور زکات مخصوص ماه مبارک معروف به زکات فطره.

روزه‌داری و تعدیل روح و روان

یکی از اسباب مشکلات در زندگی بشر عدم تعادل روحی و روانی است که در بعضی موارد ریشه در سرکشی‌ها و طغیان آدمی دارد؛ زیرا سیری شکم موجب طغیان است و زمینه گسترش شهوات و هوس‌بازی و زیاده‌طلبی را فراهم می‌کند. همه اینها نوعی عدم تعادل روحی و روانی است. یکی از آثار روزه‌داری که در بعضی احادیث به آن اشاره شده کنترل انسان و جلوگیری از گسستن افسار شهوات است. در پاسخی که امام علی بن موسی الرضا(علیه السلام)  به محمد بن سنان نوشت بعد از ذکر مواردی از علت روزه‌داری آمده است:

كَتَبَ أَبُو الْحَسَنِ عَلِیُّ بْنُ مُوسَی الرِّضَا(علیهما السلام)  إِلَی مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ فِیمَا كَتَبَ مِنْ جَوَابِ مَسَائِلِهِ عِلَّةُ الصَّوْمِ: « ... مَعَ مَا فِیهِ مِنَ الِانْكِسَارِ لَهُ عَنِ الشَّهَوَاتِ :مَعَ مَا فِیهِ مِنَ الِانْكِسَارِ لَهُ عَنِ الشَّهَوَاتِ..."  ... ».[2] امام علی بن موسی الرضا(علیهما السلام)  در پاسخ نامه‌ای که محمد بن سنان از علت روزه از آن حضرت پرسیده بود نوشت: (علت آن) شکسته شدن شهوت‌ها و خواهش نفسانی است».

در حقیقت شکستن شهوات از جمله اهداف روزه‌داری است.

« ....هدف اول ایجاد تساوی و تعادل اقتصادی، و توجه و ترحم به ضعفا می‌باشد که به خاطر روزه‌داری و احساس گرسنگی و رنج حاصل از آن به دست می‌آید و از این طریق انفاق به دیگران و رفع محرومیت‌ها صورت می‌گیرد»

روزه‌داری و شکوفایی اخلاق

در آیین مقدس اسلام راه‌ها و شیوه‌های مختلفی در معرفی فضایل و رذایل و راه‌های دستیابی به فضایل و محفوظ ماندن از رذایل اخلاقی بیان شده است؛ حتی در تشریع احکام و تکالیف، ابعاد مختلف زندگی بشر لحاظ شده و پرورش و تهذیب اخلاق در سایر احکام بیش از بسیاری از برکات دیگر مورد نظر قرار گرفته است؛ لذا هرگاه روزه‌دار بخواهد روزه واقعی داشته باشد باید همراه با خودداری از خوردن و آشامیدن موارد دیگری را مراعات کند؛ زیرا روزه صرفا ترک خوردن و آشامیدن نیست. معصومین(علیهم السلام) به این مطلب اشاره فرموده‌اند. مثل این حدیث:

امام صادق(علیه السلام) فرمودند: «هر گاه روز کردی ، در حالی که صائم هستی، پس باید گوش و چشم تو از حرام حتما صائم باشد، باید جوارح و جمیع اعضای تو از قبیحات و زشتی‌ها پاک باشد، و کارهای بیهوده و لغو، و اذیت خدمتگزارانت را از خود دور کنی، و لازم است بر تو متانت و وقار روزه واقعی تجلی یابد، و ملزم کن نفست را در حد امکان به سکوت و خاموشی، مگر از ذکر خدا و روزی که روزه‌ای ، مانند روزی که روزه نیستی مساوی نباشد. و بپرهیز در حال روزه از.... مباشرت با زنان و از خنده‌های بلند بپرهیزید، زیرا خدا از خنده‌های قهقهه خشم دارد».[3]

روزه حقیقی و واقعی در این حدیث به نگهداری همه اعضا از حرام و ناروا مشروط شده است. آنگاه که شخص روزه‌دار با توجه به شرایط و به تعبیر دیگر روزه‌دار واقعی باشد مشخصا در روحیه خود، مراتب عالی کمال را می‌خواهد.

پی نوشت ها:

[1]. الصدوق، محمد بن علی، فضائل الأشهر الثلاثة، ص 102، ح 88.

[2]. الصدوق، محمدبن علی، من لا یحضره الفقیه، ج ‏2، ص 73، ح 1767.

[3]. المجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، ج ‏93، ص 288، ح 18.

زینب مجلسی راد              

بخش اخلاق و عرفان اسلامی تبیان